Lufta për alfabetin shqip në periudhën e Rilindjes sonë kombëtare u zhvillua në mënyra të ndryshme. Atdhetarëve tanë ju desh të përdorin rrugë të drejtpërdrejta dhe të tërthorta, forma legale dhe ilegaie; ndonjë- herë edhe kompromise. Kjo luftë qe e ashpër dhe e vështirë. Ajo u ndesh ballë për ballë…

Në vallëzimin tonë popullor tradicional ekzistojnë dy lloje të ndryshme kërcimi: vallet e grave dhe vallet e burrave. Ky veçim i valleve simbas seksit është një nga shfaqjet e dasisë dhe e pabarazisë së gruas me burrin , e pasqyruar nëpërmjet artit të kërcimit, zakon ky që na u trashëgua brez pas br…

Nevoja e një alfabeti për shqipen ka lindur qëkurse filloi shkrimi i gjuhës sonë. Por kërkesa e njësimit të alfabêtit u bë e ngutshme sidomos nga fundi i shek. XIX e në vitet e para të shekullit tonë, sepse mungesa e një alfabeti të vetëm ishte një pengesë e madhe për përhapjen e kulturës, të arësim…

Projekti i «Rregullave të drejtshkrimit të shqipes». që doli vitin e kaluar, është një sukses i madh për arësimin dhe kulturën tonë kombëtare. Ai ka gjithashtu edhe rëndësi shkencore, sepse përvijon shumë ligje të zhvillimit të shqipes së sotme dhe mbi bazën e këtyre ligjeve dhe të këtij zhvillimi b…

Shkenca jonë për letërsinë, e udhëhequr nga metodologjia marksiste-leniniste, ka arritur suksese të rëndësishme në rrugën e saj. Në qoftë se para çlirimit kërkimet në këtë fushë ishin të kufizuara dhe sporadike, sot është formuar një shkencë shqiptare për letërsinë, e cila ka përpunuar një varg pr…

Dialektet e një gjuhe në një kohë të dhënë ruajnë gjurmë të fazave të zhvillimit të tyre dhe të gjuhës së përbashkët. Për historinë e shqipes, dokumentat e shkruar të së cilës janë të shekullit XVI. burimet e dialekteve marrin një rëndësi të madhe. Dialektet e shqipes me të dhënat e veta e bëjnë shu…

Afro tetëdhjetë vjet më parë poeti arbëresh Binard Bilota i dha dorën e fundit një poeme prej dymbëdhjetë kangjelesh për Skënderbenë dhe e shënoi titullin e saj në faqen e fundit të mbulesës së veprës së ve t «Vjershe të përlipëm» (Versi lugubri) (1894) në radhën e librave që mendonte të botonte. Po…

Kongresi i Manastirit, 60-vjetori i të cilit u përkujtua gjerësisht sivjet në vendin tonë, ka zënë një vend të nderuar në historinë e popullit shqiptar, si ngjarje që shpreh një moment të rëndësishëm, një aspekt të shë- nuar të luftës së tij shekullore për kulturë kombëtare, për pavarësi e përparim,…

Me gjithë shtypjen e dyfishtë që ka vuajtur gruaja në të kaluarën —shtypjen që rëndonte mbi masat punonjëse në përgjithësi nga sistemet politike shfrytëzuese dhe shtypjen patriarkale, që mbante të ndrydhur dhe në kushte nënshtrimi personalitetin e saj. — gruaja ka ngritur zërin e protestës përmes sh…

Dihet se burimi themelor për njohjen e nje gjuhe në një periudhë të së kaluarës së saj janë tekstet e shkruara në atë kohë, burimet letrare. Burime të tjera të rëndësishme janë mënjanë aktet zyrtare, gjyqësore,bnoteriale dhe korespondenca zyrtare e private, më anë tjetër mbishkrimet. Po për sa i pë…

Në punimin «Kontribut për historinë e kërkimeve onomastike në fushën e shqipes«-, A. Kostallari me të drejtë thekson, ndër të tjera , senë lëmin e onomastikës shqiptare «antroponimia mbetet ende në kohën tonë sfera më pak e lëvruar»1. Dhe me të vërtetë, veç disa listave me emra njerëzish (emra vetja…

Ndër veprat e pakta , që janë shkruar jashtë mbi problemet e letërsisë shqipe, është edhe -«Studi di letteratura albanese» e G. Gradilones, botuar prej Fakultetit të letrave dhe të filozofisë të Universitetit të Romës. Me kë të libër, autori pretendon të japë një kontribut me rëndësi në trajtimin sh…