Teatri i Santorit në kuadër të atij kalabrez dhe napoletan 1. 2. Francescantonio Santori ka eskperimentuar disa gjini letrare duke u përpjekur me teknikën, fantazinë dhe përdorimin e mundësive leksikore dhe sintaksore të arbërishtes të sigurojë aftësinë shprehëse të domosdoshme për të formuluar ide,…

Shfaqje të humanizmit kristian në tekstet biblike të 'Mesharit' të Gjon Buzukut (III) Me këtë shkrim përmbyllin triptikun tonë të studimeve mbi formimin teologjik-intelektual të Gjon Buzukut si autori i librit të parë shqip që njohim deri sot (Demiraj 2023a/2024; 2026a). Një synim i tillë, sado i gu…

Shkrimi shqyrton interesat gjuhësorë të Peter Priftit (1924-2010) duke i konsideruar ato një anë të rëndësishme të veprimtarisë së tij intelektuale në diasporën shqiptaro-amerikane. Duke u mbështetur në veprën didaktike, publicistike e studimore të Peter Priftit, vihet në pah kontributi i tij për më…

Jemi mësuar që poezinë e shekujve të mëparshëm ta quajmë bejte dhe autorët e saj bejtexhinj. Kjo fjalë është shndërruar në një sintagmë me kuptim ngjyrues negativ. Vetvetiu të vjen ndër mend se përderisa thirreshin bejtexhinj, ata që për dy - tre shekuj ushtroheshin në mjeshtërinë e poezisë, duhet t…

Këngët popullore të qytetit të Shkodrës janë me interes jo vetëm për studimet në fushën e etnomuzikologjisë, por edhe për etnologët dhe historianët. Përmes tyre, ne marrim informacion të pasur mbi aspekte të ndryshme të jetës urbane në Shkodër, nivelin e saj shoqëror, ekonomik dhe kulturor në periud…

Arkivat e Kosovës, përveç një numri të konsiderueshëm dokumentesh të rëndësishme në gjuhë orientale, ruajnë gjithashtu fondin e dorëshkrimeve osmane si vepra të papublikuara, në gjuhën bazë arabe, turke dhe persiane.Kronologjia e dorëshkrimeve orientale në arkivat e Kosovës fillon me fjalorin arab-p…

Tradita filozofike në Islam fillon pas shekullit II Hixhrij/shekullit VIII të erës sonë. Ky angazhim intelektual e ka origjinën në Kuran, Hadith dhe në periudhën pas profetike, duke u reflektuar fillimisht në përkthimin e veprave që i përkisnin shkencave ekzakte, mjekësisë dhe astronomisë. Më pas kj…

1. Xhamia e parëNë hyrje të qytetit të Shkodrës, në Xhabijej, lagjja “Salo Halili”, ka qenë Xhamia e lagjes Tophanë, një nga xhamitë më të vjetra dhe pjesë e historisë së qytetit të Shkodrës. Kjo xhami u ndërtua me nismën dhe shpenzimet e bamirësit Mustafa Efendia, banor i asaj lagjeje, në periudhën…

Pranimi i Islamit ndër popujt e Ballkanit, përfshirë shqiptarët, ndodhi kryesisht në mënyrë paqësore dhe u ndikua nga afërsitë kulturore, gjuhësore dhe fetare, më shumë sesa nga përdorimi i forcës. Prandaj, termi “pranimi i Islamit” është më i saktë se “islamizimi”, i cili shpesh bart kuptime histor…

Pas përfundimit të Kryengritjes së përgjithshme shqiptare të vitit 1912, ngjarjet politike në Ballkan patën një zhvillim të ri sa dramatik e të rrezikshëm, aq edhe fatlum për popullin shqiptar. Brenda datave 8 - 18 tetor të vitit 1912 shtetet e Aleancës Ballkanike (Serbia, Greqia, Bullgaria dhe Mali…

Kodifikimi i kësaj letërsie nis me shënimet e para të mbajtura nga shokët e Profetit Muhamed mbi ajetet kuranore që i zbrisnin gjatë shpalljes hyjnore. Në trojet shqiptare dhe në vende të tjera, si Spanja, Portugalia, Bosnja dhe Hercegovina etj., zhvillimi i letërsisë, përmes përdorimit të alfabetit…