Është koha për të shmangur të gjitha kundërshtitë, të cilat ndonjëherë shfaqen alarmuese, mes civilizimit perëndimor dhe atij islam, që duket sikur kanë për mision të përjashtojnë njëra-tjetrën. Edhe pse të rralla, ka pasur shfaqje e dukuri që krijojnë ngacmime shpirtërore, reagime të pavend dhe tër…

Pothuajse 450 mbishkrime me alfabet arab vijnë deri në ditët e sotme, si trashëgimi e kulturës islame të periudhës së Perandorisë Osmane në Shqipëri. Ato janë mbledhur, transliteruar dhe përkthyer me kujdes nga orientalisti i njohur shqiptar, Buharaja Vexhi. Këto mbishkrime gjenden në rrethet e Bera…

Përkujtimi në 10 Muharrem, ditës që ra dëshmor Hz. Hysejni, i kësaj ngjarjeje të trishtuar dhe konsiderimi i saj si ditë zie, me kalimin e kohës ka sjellë pasurimin e zakoneve, traditave dhe praktikave që kanë lidhje me të. Në kohën e sundimit të Byvejhinjve, të cilët kanë sunduar në rrethinat e Bag…

Nëse do t’i qëndrojmë besnik përcaktimit më të njohur dhe më të vjetër të estetikës, si disiplina mbi të bukurën ose shkenca mbi të bukurën, mund të themi se bukuria në civilizimin arabo-islam, përbën një prej temave dhe qëllimeve kryesore të trajtimit dhe filozofisë së artit. Kur në artet islame fl…

- Rreth librit të Prof. dr. Arian Kadiu “Dibra e Madhe dhe një vështrim në Dibrën e Vogël” Autori synon të na paraqesë një panoramë të historikut të trevës dibrane duke gërmuar që në lashtësi. Që në shkrimet e historianëve të antikitetit: Herodotit, Tukedidit, Polibit dhe Tit Livit, gjen të dhëna sh…

Studimet e fundit japin një tablo tjetër, sipas të cilës ne i kemi shumë borxh matematikës arabo-islamike. Me siguri, shumë nga idetë që më parë quheshin të shkëlqyera, falë matematikanëve evropianë të shekujve XVI, XVII dhe XVIII, tani dihet se kanë qenë zhvilluar nga matematikanët arabo-islamikë k…

Vëmendja e Vexhi Buharasë për kulturën e Lindjes nisi që herët. Në vitin 1940, ai botoi në organet e shtypit të kohës, si në revistën “Kultura Islame” dhe “Njeriu”, një sërë shkrimesh kushtuar dijetarëve dhe poetëve të Lindjes, si: Namik Kemal, Teufik Fikret, Saadiu, Nizamiu, Shiraziu etj. Buharaja …

Parimi bazë i shteteve klasike islame të Lindjes së Mesme ishte drejtësia. Ky parim edhe tek osmanët zë një vend të rëndësishëm. Sa më shumë që Sulltani pranonte ankesat e qytetarëve, aq më shumë çmohej personaliteti i tij. Forma e pranimit dhe e ushtrimit të ankesave dhe kërkesave ndryshonte varë…

Viset shqiptare për Perandorinë Osmane kishin një rëndësi të veçantë strategjike, e aq më shumë kur populli shqiptar qysh nga fillimet e sistemit osman ishte i integruar në të, duke u bërë edhe pjesë e administratës së saj. Kështu, shqiptarët i gjejmë nga pozitat më të ulëta e deri tek pozita më t…

Në prill të vitit 1941, shtetet e Bllokut fashist sulmuan Jugosllavinë duke e shpërbërë dhe copëtuar atë1. Fatin e saj e përjetuan edhe trevat shqiptare që ishin nën sundimin jugosllav. Në kuadër të pushtimit nazifashist, viset shqiptare u ndanë në tri zona pushtimi: gjermane, italiane dhe bullgare.…

Flokët janë pjesa më mistike në traditën shpirtërore të shqiptarëve, që është bartur edhe në botëkuptimin e përgjithshëm dhe në praktikën rituale të trashëgimisë popullore. Në traditën tonë, flokët lidhen me besime, para së gjithash pagane, por edhe me rituale të kalendarit popullor apo me cikle të …

Xhizja është taksë vjetore e cila merrej nga meshkujt jomyslimanë, nënshtetas të Perandorisë Osmane. Kjo taksë e cila mbulonte pjesën më të mirë të buxhetit të shtetit osman deri në vitin 1856, ishte mbledhur nën emrin xhizje, ndërsa nga viti 1856-1909 ishte mbledhur nën emërimin bedelat-i askerijje…