gjej fol. “zbuloj”. Fjalë e mbarë gjuhës, e trashëguar nga fondi indoeuropian. Del me dy forma: gjej e gjendem (në trajtën joveprore). Të dyja këto lidhen me rrënjën ghad-, ghend- “kap, rrok, zë”, ku bëjnë pjesë gr. χανδάνω “kap”, lat. praehendo,-ĕre “kap, marr”, got. bigitan, ang. get “gjej, arrij,…

Elementet e para të gramatikës historike të shqipes zënë fill gati një shekull e gjysëm më parë. E në atë kohë nuk mund të niste ndryshe, veçse nga një i huaj, por me autoritetin elitar më të lartë. Ai ishte F. Boppi. Emri i tij bëri që pas këtyre “thërrimeve” të para gramatikore të shqipes të rrëmb…

D

bagolínë f. “bar me gjethe të holla, që rritet deri në një gjysmë metri, i ngjashëm me tërfilin, lat. Lotus corniculatus”. Quhet edhe bari i livadhit, groshëza, lulja e fshesës, lulja e lepurit etj. Fjalë relativisht e re në gjuhën shqipe me përhapje krahinore në Veri. Është huazim nga it. bagolina,…

Fjalorët etimologjikë janë pasqyrë e historisë së gjuhës, dhe në një kuptim më të gjerë, janë pasqyrë e historisë së vetë popullit që e flet atë. Për gjuhën shqipe fjalorë të tillë dëshmojnë trashëgiminë e hershme mijëravjeçare të ruajtur brez pas brezi që nga periudhat më të hershme të njerëzimit, …

Në horizontin e studimeve albanologjike në përgjithësi, të gjuhës shqipe dhe të etimologjisë së saj në veçanti G. Meyer-i dhe E. Çabej shfaqen si dy maja të larta që zotëruan këtë fushë studimesh, i pari në gjysmën e dytë të shekullit XIX, i dyti në gjysmën e dytë të shekullit XX. E. Çabej vetë e q…

Edhe pse ka kaluar më tepër se një shekull nga data e botimit të tij, studimi pionier i G. Meyer-it për ndikimet leksikore të shqipes në greqishten e re vazhdon të mbetet ende gur themeli, të cilin prurjet shkencore të mëpasme e kanë latuar pa e shformuar. Po të lëmë mënjanë trajtimet e kësaj teme …

Qëkurse dijetarët e mesit të shekullit XIX përcaktuan me dorë të sigurt vendin e shqipes në familjen e gjuhëve indoeuropiane, etimologjia e shqipes nisi jetën e saj, duke u përfaqësuar nga shkencëtarët e mëdhenj të kësaj fushe, si: Franz Bopp, Gustav Meyer, Karl Brugmann, Holger Pedersen e duke vij…

Ka kaluar më shumë se një vit qëkurse leksikografia jonë dhe bota shkencore shqiptare u pasuruan me një vepër të re, që është e rrallë në llojin e vet, “Fjalor i gjuhës shqipe” të Mehmet Elezit. Hartimi i një vepre të tillë, me përmasa jo të zakonshme, realizohet përgjithësisht nga grupe autorësh q…

Pas një rrugëtimi të gjatë njëqindenjëzetepesë vjeçar nëpër shtigje të njohura dhe të panjohura të shkencave historiko-gjuhësore, duke lënë gjurmë të pashlyeshme në to, vjen tashmë edhe në gjuhën shqipe një prej veprave themelvënëse të studimeve albanologjike, Fjalori etimologjik i gjuhës shqipe i …