Kumtesa e pranishme është vazhdim i dy trajtesave tona të mëparshme e pikërisht i kumtesës me titull Për një teori të re sintaksore të gjuhës shqipe, mbajtur në Konferencën shkencore “Gjuha shqipe në 100 vjet shtet shqiptar”, organizuar nga Fakulteti i Historisë dhe i Filologjisë të UT më 13.11.2012…

Para 60 vjetësh, Kol Paparisto, Aleksandër Xhuvani, Gjovalin Lika, Kahreman Ylli, Aleks Buda, Mahir Domi, Shefqet Musaraj, Dhimitër Shuteriqi, Sotir Kuneshka, dhe Sali Mborja, në kronikën për largimin nga jeta të Kostaq Cipos, të anëtarit të Institutit të Shkencave të Shqipërisë, shkruanin se ai “në…

Vitin që shkoi, qarkulloi libri i suksesshëm dhe me vlera shkencore i prof. as. dr. Tefë Topallit, Gramatikë e gjuhës shqipe, “Sintaksa e fjalisë”, sprovë monografike, botim i Institutit të Studimeve Albanologjike pranë Universitetit të Shkodrës “Luigj Gurakuqi”. Është autor i mjaft botimeve dhe shk…

Vepra gjuhësore e Selman Rizës nuk shënon hap evolutiv të gjuhësisë shqiptare në fushë të morfosintaksës, vijim të punës së pararendësve a të bashkëkohësve të tij. Ajo shënon, përkundrazi, një kapërcim të hovshëm kualitativ të këtyre studimeve, me synim këmbëngulës të këtij shkencëtari për të ndry…

Libri “Sintaksa” i gjuhëtarit të shquar, Xhorxho Grafi (Giorgio Graffi), publikuar për herë të parë në vitin 1994, bën pjesë në veprën fondamentale të gjuhëtarëve italianë me titullin përmbledhës “Strukturat e ligjërimit” (Le strutture del linguaggio), së bashku me emra të tjerë gjenerativistësh të…

Në studime të natyrave të ndryshme për gjuhën shqipe një vend më vete zënë edhe trajtime të llojeve të ndryshme të sinonimisë. Ndër të tjera, studiuesit kanë tërhequr vëmendjen edhe për probleme të sinonimisë sintaksore. Duke iu referuar çështjeve të sinonimisë në kuadrin e sintaksës, prof. Mahir D…

Objekt i këtij shkrimi është analiza e rrethanorit në kuadrin e sintaksës gjenerative, e cila, nga ana e vet, në trajtimin e funksioneve të sintagmave mbështetet në gramatikën e varësisë, të prezantuar në gjuhësinë moderne nga gjuhëtari frëng L. Tenier. Kjo gramatikë vë në qendër foljen dhe i vler…

Sintaksa ka qenë për shumë kohë thjeshtra e shkencës së gramatikës, një disiplinë gjuhësore që vetëm këtë gjysmëshekullin e fundit ka arritur të vihet në qendër të vëmendjes dhe madje ta eklipsojë morfologjinë. Arsyeja e prapambetjes së studimeve sintaksore lidhet me atë që, ndryshe nga morfologjia…

Gjuhësisë shqiptare në fushën e sintaksës, ndër të tjera, i bie detyra shumë e rëndësishme për të gjurmuar, përshkruar, analizuar mënyrat e ndryshme të shprehjes së kuptimeve sintaksore, tipet e ndryshme strukturore të njësive sintaksore, bashkë me vlerat e përdorimet e tyre. Zgje- rimi i njohurive …

Në këtë punim bëhet përpjekja e parë për të dhënë një kuadër të përgjith- shëm të kërkimeve dhe të studimeve të punonjësve shqiptarë të RPSH të bëra në fusha të ndryshme të gjuhësisë dhe të onomastikës iliroshqiptare që nga çlirimi e gjer më sot dhe që janë pasqyruar në botime të veçanta ose nëpër o…