Ndër figurat më të shquara politike e ushtarake në trevat verilindore gjatë dhe mbarimit të Luftës së Dytë Botërore, gjithsesi se është Gajur Deralla. Nisur nga fakti se historiografia shqiptare shumë pak, për të mos thënë se aspak nuk ka bërë përpjekje për ta zbardhë veprimtarinë e tij, e pash të a…

Historiografia jonë duhet të reflektojë edhe më shumë për të ndriçuar tërësisht vlerat e figurave të tilla të shquara, që për arsye ideologjike sistemi monist i braktisi dhe i anatemoi. Kjo ndodhi edhe me figurën e Mehmet Pashë Derallës. Mehmet Pashë Deralla është regjistruar në historiografinë shqi…

Familja e njohur patriotike Deralla, për disa shekuj i takon Tetovës, ndërsa me origjinë rrjedh nga fshati Gradec, një vendbanim ndërmjet Tetovës dhe Gostivarit. Nuk dihet me saktësi koha se kur ka ardhur kjo familje në Tetovë, por konsiderohet se ka ardhur para Hasan Pashë Derallës, për të cilin ka…

Shekulli XIX karakterizohet me ndërgjegjësimin e kombeve të Gadishullit Ilirik për krijimin e shteteve të tyre kombëtare, të cilët, kush më herët e kush më vonë, ia arritën këtij qëllimi, kryesisht përmes kryengritjeve të armatosura dhe luftërave për çlirim kombëtar nga zgjedha e Perandorisë Osmane.…

Në 104 vjetët e shtetit shqiptar, ngjarja më e rëndësishme politike e shtetërore mbetet Kuvendi i Vlorës (1912), me shpalljen e Pavarësisë dhe krijimin e shtetit. Proklamimi i pavarësisë, por edhe krijimi i qeverisë së parë, parlamentit të parë, sistemit të parë përfaqësues, legjislacionit të parë s…

In this article we reflect on the archive and its relation to justice, memory and time, by focusing on Esat Shala’s lifetime archiving ‘project’. Esat Shala, a young man from the village of Krajkova, Kosovo, has been collecting for more than twenty years video and audio records, photographs and diar…

Krijimtaria letrare e poetit kombëtar Ali Podrimja shtrihet përgjatë një periudhe më shumë se gjysmë shekulli. Kjo krijimtari zë fill në kohën kur letërsia shqipe në ish-Jugosllavi, që kishte nisur të publikohej menjëherë pas Luftës së Dytë Botërore (sapo kishte hyrë në dekadën e dytë të saj), krijo…

Gjatë diktaturës komuniste, regjimi shqiptar ngriti një numër të konsiderueshëm lapidarësh në pothuajse çdo fshat, qytezë dhe qytet të vendit. Këto monolite prej betoni funksiononin si monumente që përkujtonin një sërë “dëshmorësh të kombit” rënë gjatë Luftës Nacional-Çlirimtare (1944-5), dhe në të …

Prefekti është një komedi me tri akte, e shkruar nga autori dhe aktori elbasanas Besim Levonja (1922–1968). Kjo vepër nisi si skeç gjatë periudhës së teatrit partizan (1942–1944).Teksti mori një formë dramaturgjike të plotë katër vite pas çlirimit të Shqipërisë (1948), vit kur dhe u vu për herë të p…

Shteti shqiptar në periudhën 1918-1925 ishte në gjendje të vlimeve të vazhdueshme politike dhe të luftës së brendshme për pushtet. Qeveritë shqiptare ishin kronikisht jostabile. Secila qeveri kishte frikë se menjëherë mund të përmbysej. Nga ana tjetër, përveç gjendjes së vështirë ekonomike dhe finan…

Dardanët dhe shteti i tyre, i vendosur në udhëkryqin që lidh Evropën Veriore me Ballkanin e Jugut dhe Greqinë si dhe brendësinë e Ballkanit me bregdetin ilir, fillojnë të përmenden në veprat e autorëve antikë në shekullin IV para erës sonë, por dëshmitë arkeologjike sugjerojnë se qysh në shekullin V…

Krijimi i zonës bullgare të pushtimit në Kosovë në trevat shqiptare verilindore, krahas zonave italiane dhe gjermane, të formuara me rastin e kapitullimit të Mbretërisë Jugosllave, në prill të vitit 1941, kanë një parahistori nga vitet 16-18. Korrespondon deri-diku si shtrirja gjeografike e zonës bu…