Fshatrat e luginave të Dropullit dhe të Vurgut të Delvinës në gjendjen e sotme të popullsisë së tyre paraqiten si ishuj gjuhësorë greqishtfolës të rrethuar nga fshatra shqipfolëse. Prania e një popullsie greqishtfolëse në ato fshatra paraqit disa pikëpyetj.e që kërkojnë shpjegim. Në radhë të parë,…

Objekt i këtij shkrimi është analiza e rrethanorit në kuadrin e sintaksës gjenerative, e cila, nga ana e vet, në trajtimin e funksioneve të sintagmave mbështetet në gramatikën e varësisë, të prezantuar në gjuhësinë moderne nga gjuhëtari frëng L. Tenier. Kjo gramatikë vë në qendër foljen dhe i vler…

Në udhëtimin e ankthshëm që çifti i sapomartuar Vorpsi ndërmerr në Rrafshin e Veriut, Besian Vorpsi, personazh kryesor i romanit të Ismail Kadaresë “Prilli i thyer”, i deklamon së shoqes bindjen se “Kanuni s’është vetëm kushtetutë [...]. Ai është një mit kolosal në formë kushtetute”. Në atmosferën…

“Erveheja”, novela e njohur në vargje e njerit prej poetëve më të spikatur të “shkollës” së bejtexhinjve, Muhamet Kyçykut (Çamit), është edhe novela e parë e letërsisë shqiptare. U shkrua më 1826 dhe pa dritën më 1888, në saje të një përfaqësuesi të Rilindjes shqiptare, Jani Vretos që mori nismën p…

Ka kaluar më shumë se një vit qëkurse leksikografia jonë dhe bota shkencore shqiptare u pasuruan me një vepër të re, që është e rrallë në llojin e vet, “Fjalor i gjuhës shqipe” të Mehmet Elezit. Hartimi i një vepre të tillë, me përmasa jo të zakonshme, realizohet përgjithësisht nga grupe autorësh q…

Në gjuhën shqipe antonimia është një dukuri shumë e njohur. Antonimet janë një klasë e njohur leksikore që kanë një përdorim të shpeshtë në ligjërim. Në leksikun bimor dhe shtazor antonimet janë më të rralla, por dallohen për disa veçori që janë karakteristike për këtë fushë tematike. Emërtimet ant…

Në ndërkohën 1930-1940 Lasgushi ishte nga autorët më të njohur në letërsinë shqiptare. Poezitë e para kishin gjetur vend në organe që botoheshin nga kolonitë shqiptare në mërgim, ndërsa më pas në një pjesë të mirë të revistave që botoheshin brenda Shqipërisë. Ato tërhoqën vëmendjen si ligjërim poet…

Vitet e fundit ka një rritje të interesit të rretheve intelektuale për çështje që lidhen me historinë e paraardhësve tanë. Për shkak të mungesës së dokumenteve të shkruara, ndriçimi i çështjeve të tilla sa të vështira, aq dhe të ndërlikuara mund të arrihet vetëm me studime ndërdisiplinore, ku, për…

Përgjithësisht është pranuar se sistemi i mjeteve gramatikore nga Meshari i Buzukut deri në ditët tona ka ndryshuar shumë pak. Kjo është e vërtetë dhe e dukshme sidomos për paradigmën emërore. Në sistemin foljor gjendja duket se është pak më ndryshe. Po të vërehen me kujdes grupet foljore apo zgjed…

Në korrik të vitit 1945 në artikullin e S. Malëshovës “Roli i kulturës në Shqipërinë e sotme” vlerësohej dhe mbrohej ende me guxim vepra e Fishtës dhe e Konicës me argumentin se “ishte e lidhur ngushtë me Rilindjen e Shqipërisë” dhe kësisoj paraqitej si “pjesë e pandarë e trashëgimit tonë nacional”…

Sintaksa ka qenë për shumë kohë thjeshtra e shkencës së gramatikës, një disiplinë gjuhësore që vetëm këtë gjysmëshekullin e fundit ka arritur të vihet në qendër të vëmendjes dhe madje ta eklipsojë morfologjinë. Arsyeja e prapambetjes së studimeve sintaksore lidhet me atë që, ndryshe nga morfologjia…