gjej fol. “zbuloj”. Fjalë e mbarë gjuhës, e trashëguar nga fondi indoeuropian. Del me dy forma: gjej e gjendem (në trajtën joveprore). Të dyja këto lidhen me rrënjën ghad-, ghend- “kap, rrok, zë”, ku bëjnë pjesë gr. χανδάνω “kap”, lat. praehendo,-ĕre “kap, marr”, got. bigitan, ang. get “gjej, arrij,…

Në mungesë të një tradite të hershme të lëvrimit të romanit në Shqipëri sidomos në vitet ‘60-‘80, pati ndikim të madh romani i realizmit socialist i cili i kufizonte romanit shqiptar burimin estetik, filozofik, letrar dhe shfrytëzimin e shkollave letrare – estetike të letërsisë së shek. XX-të. Por, …

Qendra e Studimeve Albanologjike vuri kohët e fundit në qarkullim veprën Studime për historinë e gjuhës shqipe1 të gjuhëtarit shqiptar David Luka. Ky vëllim prej 552 faqesh i përgatitur nga vetë autori, është përmbledhje e punimeve të tija të botuara gjatë një periudhe më se 40-vjeçare. Një vepër e …

Në letërsinë shqiptare, për shkak të veçanësisë së saj, zhvillimit me vonesa dhe shpërthime, në krahasim me letërsitë e tjera evropiane, gjithashtu edhe rëndësisë së madhe që i jep kjo letërsi mesazhit, është vështirë të flitet për poetika të drejtimeve letrare. Nga ana tjetër vihet re një larmi poe…

“Ura me tri harqe” u botua si pjesë përbërëse e trilogjisë me të njëjtin titull. Dy veprat e tjera ishin: “Pashallëqet e mëdha” dhe “Muzgu i perëndive të stepës” (1978). Sipas vetë shkrimtarit, kjo përzgjedhje për t’i botuar këto tri proza në të njëjtin vëllim, ishte një rastësi që i jepte një karak…

Trashëgimia letrare e shkrimtarit arbëresh Franqisk Anton Santori (1819-1894), në raste të rralla është botuar në gjallje të autorit. Vetëm katër vepra kanë parë dritën e botimit dhe ndër to tri1 japin të dhëna mbi kohën kur janë shkruar dhe vendin e botimit ndërsa Il Canzoniere albanese është botua…

Elementet e para të gramatikës historike të shqipes zënë fill gati një shekull e gjysëm më parë. E në atë kohë nuk mund të niste ndryshe, veçse nga një i huaj, por me autoritetin elitar më të lartë. Ai ishte F. Boppi. Emri i tij bëri që pas këtyre “thërrimeve” të para gramatikore të shqipes të rrëmb…

Siç dihet, një varg gjuhëtarësh, sidomos pas botimit të veprës së mirënjohur të Sandfeldit të vitit 1930, i kanë kushtuar një vëmendje të posaçme kësaj dukurie, që është shfaqur, ku më herët e ku më vonë, në të gjitha gjuhët e Ballkanit, duke përfshirë edhe serbishten jugore. Pra, nga shtrirja e saj…

Trajtimi i kategorisë së rrethanorit në gramatikat e shqipes është një çështje e rëndësishme sintaksore, e cila nuk ka tërhequr mjaftueshëm vëmendjen e albanologëve shqiptarë. Nëpërmjet një vëzhgimi historiko-kritik, ky studim synon të paraqesë zhvillimin e mendimit gjuhësor për rrethanorin, duke nx…